Παρασκευή, 1 Μαρτίου 2013

Άντρα μου πάει, "Κλάμα" Franco Corlianò -1977


Ποιος δεν δάκρυσε ακούγοντας αυτό το τραγούδι του Franco Corlianò.

Ένα τραγούδι που ταυτίστηκε με την παραδοσιακή μουσική και τραγούδια των ελληνόφωνων της κάτω Ιταλίας.     

Franco Corlianò

Ο Riccardo Venturi  στην ιταλική ιστοσελίδα «τραγούδια ενάντια στον πόλεμο» γράφει:
 Σε μερικά χωριά του Σαλέντο μιλιέται ακόμα το Γρίκο, που στη Καλαβρία το λένε, ή το έλεγαν, Γκρεκάνικο. Δε χρειάζεται να πούμε ότι είναι Ελληνική διάλεκτος, και μεταξύ των πιο αρχαίων παρ' όλο που είναι κατ' ανάγκη υπερπλήρης με σαλεντικές λέξεις; τα ύστερα κατάλοιπα της Μεγάλης Ελλάδος.

Αυτό είναι τραγούδι μετανάστευσης. Αλλά, πριν μιλήσω γι' αυτό, το Γρίκο παρουσιάζει μία ενδιαφέρουσα σημαντική εξέλιξη για τη δουλειά. Όπως γνωστό, αυτή η λέξη στις διάφορες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες ανάγεται γενικά σε ρίζες που σημαίνουν “σκλαβιά”, “πόνος” κτλ.· το “δουλεύω” μας σημαίνει “είμαι σκλάβος” (δούλος). Στα ιταλικά, “lavoro” παράγεται από τα λατινικά “labor”, η αρχική σημασία του οποίου ήταν “τρικλίζω υπό βαριά φορτία”. Στο Γρίκο, αντίθετα, δουλεύω είναι “πολεμάω”. Στο Ελληνόφωνο Σαλέντο δε πάνε στη δουλειά, πάνε στον πόλεμο· και όλα τα κατάλαβαν στο πετσί τους, πολύ πριν από τη Krisisgruppe και το Μανιφέστο κατά της Δουλειάς.

Τα γεγονότα ενισχύουν ακόμα περισσότερο, πως η δουλειά είναι πόλεμος εκεί και αλλού. Γιατί μετανάστευαν για να δουλεύουν στα μεταλλεία, και στα μεταλλεία πέθαιναν  και πεθαίνουν ακόμα και τώρα. Από το Σαλέντο, δεν ξέρω πόσους πήγαν να πεθάνουν στο Βέλγιο, στο Μαρσινέλ,στη Γερμανία, ή στην Ελβετία, ή οπουδήποτε υπήρχε καταραμένο κάρβουνο. Έχω ζήσει λίγο σ' έναν από τους τόπους αυτούς, κοντά στο Βαλενσιέν στη Βόρεια Γαλλία, κι όχι μόνο έχω δει με τα μάτιά μου τι έγινε και τι έμεινε, αλλά και πολύ κόσμο και με  ονόματα που γνωρίζω καλά.

Και “πολεμάω” είναι πολύ χρησιμοποιημένη λέξη στο τραγούδι αυτό, που δε το γράψανε πριν από εκατό χρόνια. Το έγραψε ένας ποιητής και ζωγράφος γεννημένος στη Καλημέρα, ο Φράγκος Κορλιανός. Έχει δουλέψει, ή πολεμήσει, για όλη τη ζωή του ως μηχανικός τρένων. Το τραγούδι το λένε στο Γρίκο “Ο κλάμα η γυναίκα ου εμιγκράντου”, “Το κλάμα της γυναίκας του μετανάστη” στα Ελληνικά της Ελλάδας, αλλά το λένε όλοι “Κλάμα” και όλοι το γνωρίζουν ως “Ο άντρα μου πάει” ή “Άντρα μου πάει”. Το τραγουδάει η γυναίκα ενός μετανάστη στη Γερμανία. Ένα “τραούδι” που τηρεί την ετυμολογία “μικρής τραγωδίας” και που είχε μεγάλη επιτυχία όχι μόνο στο Σαλέντο, αλλά και στην Ελλάδα με την ερμηνεία της Μαρίας Φαραντούρης που το έκανε ευρύτερα γνωστό.    


Klama. Ζωγραφική, Murghi (Franco Corlianò)
                            

Άντρα μου πάει "Κλάμα"- 1977

Στίχοι:       Franco Corlianò                                                     
Μουσική:   Franco Corlianò


Telo na mbriakeftò na mi' ppensefso 

Θέλω να μεθύσω για να μη σκέφτομαι

na klafso ce na jelaso telo arte vrài;

να κλάψω και να γελάσω θέλω τούτο το βράδυ

ma mali rràggia evò e' nna kantaliso

με πολλή οργή να τραγουδήσω

sto fengo e' nna fonaso: o andramu pai!

στο φεγγάρι να φωνάξω:..o άντρας μου πάει

o andramu pai! o andramu pai!

o άντρας μου πάει o άντρας μου πάει


E antròpi ste' mas pane, ste' ttaràssune!

Οι άντρες μας πάνε,φεύγουν

N'arti kalì 'us torùme ettù s'ena chrono

Αν πάνε όλα καλά, θα ιδωθούμε σ' ένα χρόνο !

È' tui e zoì-mma? È' tui e zoì, Kristè-mu?

Αυτή είναι η ζωή μας Χριστέ μου;

Mas pa' 'cì sti Germania klèonta ma pono!

Πάνε στη Γερμανία με κλάμα και πόνο !

klèonta ma pono! klèonta ma pono!

με κλάμα και πόνο! με κλάμα και πόνο !



Tata, jatì e' nna pai? Pemma, jatì-

Μπαμπά γιατί πρέπει να πας ;  Πές μου γιατί

Jatì tui ene e zoì, mara pedìa

Γιατί έτσι είναι η ζωή, καημένα παιδάκια

O ttechùddhi polemà ce tronni 

Ο φτωχός δουλεύει και ιδρώνει

na lipariasi 'us patrunu m'utti fatìa!

για να παχύνει τα αφεντικά με τη δουλειά του



Ste kuo ti banda ce ste kuo itto sono

Ακούω την μπάντα, ακούω τη μουσική

steo ettù ma 'sà ce ste penseo sto treno

Είμαι εδώ μαζί σας μα σκέφτομαι και το τρένο

penseo sto skotinò citti miniera

σκέφτομαι το σκοτεινό ορυχείο

pu polemònta ecì peseni o jeno!

όπου δουλεύοντας εκεί πεθαίνει ο κόσμος !

peseni o jeno peseni o jeno

πεθαίνει ο κόσμος πεθαίνει ο κόσμος




Άντρα μου πάει - από το συγκρότημα "Encardia"



Ακολουθεί και μια μετάφραση στην Ιταλική γλώσσα.

PIANTO
[Mio marito se ne va]

Voglio ubriacarmi... per non pensare,
piangere e ridere voglio stasera,
con grande rabbia io devo cantare,
alla luna devo gridare: mio marito se ne va!

Svegliatevi, donne, svegliatevi!
Venite a piangere con me!
Siamo rimaste sole, la festa di San Brizio è passata
e gli uomini se ne vanno uno ad uno!

Gli uomini se ne vanno, stanno partendo!
Se andrà bene li rivedremo fra un anno!
è questa la vita nostra? Questa è vita, mio Dio?
Vanno in Germania piangendo con dolore!

Povera me, poveri quei bambini!
Vedono il loro papà una volta all'anno:
- Perché piangi papà? E' San Brizio!
Senti la banda, senti che bel suono!

- Sento la banda e sento questa musica,
sto qui con voi ma penso al treno,
penso al buio di quella miniera,
là dove la gente muore al lavoro!

- Papà, perché devi andare? Dimmi, perché?
- Perché questa è la vita, poveri ragazzi:
il poverello lavora e suda
per ingrassare i padroni con il suo lavoro!

- Poveri noi, venite qui bambini,
venite, inginocchiamoci a terra;
il papà è andato via e noi preghiamo
che arrivi un po' di luce anche per noi!

Contributed by Riccardo Venturi 
http://www.antiwarsongs.org 

2 σχόλια:

  1. Thank you, thank you so much for this immensely touching and profoundly beautiful song! I am preparing an Armenian translation for it as it touches the very same issues people share worldwide...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Dear Vazgen Ghazaryan,I wish to thank you, for your kindly message.

      Διαγραφή